महाराष्ट्रात मान्सून २०२६ ने अखेर आपला वेग पकडला आहे! गेल्या २४ तासांत झालेल्या जोरदार पावसामुळे राज्यातील अनेक मोठ्या धरणांच्या पाणीसाठ्यात लक्षणीय वाढ झाली आहे. पुण्यातील खडकवासला असो किंवा साताऱ्याचे कोयना धरण, जलसाठ्याची पातळी सुधारत असल्याने नागरिकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. मात्र, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदाची स्थिती नेमकी कशी आहे? कोणत्या विभागाला रेड अलर्ट देण्यात आला आहे? जाणून घेऊया महाराष्ट्राच्या धरणांचा 'A to Z' रिपोर्ट फक्त iTECH Marathi वर.
१. महाराष्ट्राची एकूण जलस्थिती: २५% साठ्याचा टप्पा पार
जलसंपदा विभागाच्या ताज्या अहवालानुसार (६ जुलै २०२६), राज्यातील ३,०२८ प्रकल्पांमध्ये सध्या एकूण उपयुक्त पाणीसाठा सुमारे २५.५६% वर पोहोचला आहे. गेल्या काही दिवसांत पावसाचा जोर वाढल्याने ही आकडेवारी वाढली असली तरी, गेल्या वर्षी याच दिवशी हा साठा जवळपास ५०% च्या आसपास होता. सध्या कोकण विभागात सर्वाधिक पाऊस होत असून मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील धरणांमध्ये आवक वाढण्यास सुरुवात झाली आहे.
२. पुणे विभाग: खडकवासला साखळीत १ TMC ची वाढ
पुणेकरांसाठी आनंदाची बातमी म्हणजे खडकवासला धरणसाखळीत (खडकवासला, पानशेत, वरसगाव आणि टेमघर) गेल्या २४ तासांत तब्बल १ TMC पाण्याची आवक झाली आहे. सध्या या चारही धरणांचा एकूण साठा १९.६% (५.७२ TMC) इतका झाला आहे. रविवारी सायंकाळपर्यंत पानशेतमध्ये सर्वाधिक वाढ पाहायला मिळाली. मात्र, शहराचा पाणीकपात प्रश्न पूर्णपणे सुटण्यासाठी धरणांचा साठा किमान ४०-५०% होणे आवश्यक आहे.
३. कोयना आणि जायकवाडी: लाइफलाइन धरणांची स्थिती
साताऱ्यातील 'महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी' समजल्या जाणाऱ्या कोयना धरणात पावसाने रौद्र रूप धारण केले आहे. कोयना परिसरात गेल्या २४ तासांत १८९ मिमी पावसाची नोंद झाली असून धरणात सुमारे २.१६ TMC पाण्याची आवक झाली आहे. सध्या कोयनेचा उपयुक्त साठा १३.०५% वर आहे. दुसरीकडे, छत्रपती संभाजीनगर येथील जायकवाडी धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रातही पावसाने हजेरी लावल्याने धरणातील पाणीसाठा स्थिर झाला आहे, जो काही दिवसांपूर्वी चिंताजनक पातळीवर होता.
४. मुंबईला पाणीपुरवठा करणारे तलाव
मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या ७ तलावांमधील पाणीसाठा आता १३.१९% झाला आहे. मोडक सागर आणि तानसा तलावांच्या क्षेत्रात चांगला पाऊस झाल्याने मुंबईची पाणीकपात कमी होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. तथापि, अप्पर वैतरणा आणि भातसा धरणातील साठा अजूनही १०% च्या खाली असल्याने प्रशासनाकडून पाण्याचा जपून वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
महाराष्ट्रातील धरणे आता मान्सूनच्या कृपेने भरू लागली असली तरी, पाणी नियोजन ही काळाची गरज आहे. जुलै महिन्यातील पुढील १५ दिवस धरणांचे भवितव्य ठरवणार आहेत. तुमच्या परिसरात सध्या पाऊस कसा आहे आणि पाणीपुरवठ्याची काय स्थिती आहे? आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की कळवा!
