३० जानेवारी हा दिवस भारताच्या इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा दिवस आहे. आज राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांची पुण्यतिथी (Mahatma Gandhi Death Anniversary) असून, हा दिवस संपूर्ण देशात 'हुतात्मा दिन' (Martyrs' Day) म्हणून साजरा केला जातो. भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्यातील गांधीजींचे योगदान आणि त्यांचे 'Non-violence' तत्त्वज्ञान आजही जगाला प्रेरणा देत आहे.
हुतात्मा दिन आणि ऐतिहासिक महत्त्व (Significance of Martyrs' Day)
३० जानेवारी १९४८ रोजी महात्मा गांधींची हत्या करण्यात आली होती. त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ दरवर्षी हा दिवस 'Hutatma Din' किंवा 'Martyrs' Day' म्हणून पाळला जातो. या दिवशी देशासाठी बलिदान देणाऱ्या सर्व शूरवीरांना श्रद्धांजली वाहिली जाते. गांधीजींनी जगाला 'Truth' (सत्य) आणि 'Non-violence' (अहिंसा) या दोन प्रभावी शस्त्रांची ओळख करून दिली, ज्याचा वापर करून त्यांनी British Rule विरुद्ध लढा दिला.
बापूंचे विचार आणि जागतिक वारसा (Legacy of Mahatma Gandhi)
महात्मा गांधींचे 'Simple Living and High Thinking' हे सूत्र आजही तितकेच लागू होते. त्यांचे विचार केवळ भारतापुरते मर्यादित नसून जागतिक स्तरावर (Global Level) शांततेचा संदेश देतात. United Nations ने देखील त्यांच्या सन्मानार्थ २ ऑक्टोबर हा दिवस 'International Day of Non-Violence' म्हणून घोषित केला आहे. त्यांच्या 'Satyagraha' चळवळीने जगातील अनेक देशांना स्वातंत्र्यासाठी प्रेरणा दिली.
राष्ट्रपती आणि पंतप्रधानांकडून राजघाट येथे अभिवादन (Tributes at Rajghat)
आजच्या दिवशी दिल्लीतील 'Rajghat' येथे विशेष प्रार्थना सभेचे आयोजन केले जाते. भारताचे राष्ट्रपती, पंतप्रधान आणि इतर मान्यवर गांधीजींच्या समाधीवर पुष्पचक्र अर्पण करून त्यांना 'Tribute' देतात. देशभरात सकाळी ११ वाजता दोन मिनिटांचे मौन पाळून हुतात्म्यांना श्रद्धांजली वाहिली जाते. ही परंपरा गांधीजींच्या त्यागाची आणि धैर्याची आठवण करून देते.
महात्मा गांधी हे केवळ एक नेते नसून ते एक विचारधारा होते. त्यांचे बलिदान आणि 'Indian Independence Movement' मधील त्यांची भूमिका भारत कधीही विसरू शकणार नाही. आजच्या या हुतात्मा दिनी त्यांच्या विचारांचे पालन करणे हीच त्यांना खरी मानवंदना ठरेल.