सावधान! Instagram आणि Facebook वर अश्लीलतेचा महापूर? Sex Work आणि Viral Reels मुळे तरुण पिढी धोक्यात; सरकारने दिला शेवटचा इशारा!
आजकाल सोशल मीडिया उघडलं की ज्ञानापेक्षा जास्त अश्लीलता समोर येते, असं तुम्हालाही वाटतंय का? Instagram Reels आणि Facebook वर वाढलेला 'बोल्ड' आशय आता केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित राहिला नसून, त्यामागे एक मोठं सेक्स वर्कचं रॅकेट आणि अनियंत्रित अश्लीलता (Digital Obscenity) लपलेली आहे. नुकतंच केंद्र सरकारने या संदर्भात सोशल मीडिया कंपन्यांना शेवटचा इशारा दिला असून, नियम न पाळल्यास थेट कारवाईचे आदेश दिले आहेत. नक्की काय आहे हे प्रकरण? वाचा सविस्तर!
Digital Obscenity आणि Algorithm चा सापळा
सोशल मीडियाचे Algorithm अशा प्रकारे डिझाइन केलेले आहेत की, जेवढा जास्त 'Bold Content' असेल, तेवढी जास्त Reach मिळते. यामुळे अनेक तरुण-तरुणी काही क्षणांच्या प्रसिद्धीसाठी आणि Viral Reels बनवण्यासाठी अश्लीलतेच्या मर्यादा ओलांडत आहेत. धक्कादायक बाब म्हणजे, यातूनच Sex Work ला प्रोत्साहन देणारे गट सक्रिय झाले असून, 'Link in Bio' च्या माध्यमातून युजर्सना पॉर्नोग्राफिक वेबसाईटवर वळवले जात आहे. पुण्यासारख्या शैक्षणिक शहरात या ट्रेंडचे परिणाम चिंताजनक आहेत.
सरकारचा इशारा: MeitY आणि IT Rules 2021
डिसेंबर २०२५ मध्ये, केंद्र सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) Facebook, Instagram आणि X सारख्या प्लॅटफॉर्मला कडक इशारा दिला आहे. यामध्ये खालील महत्त्वाचे मुद्दे आहेत: 1. अश्लील आणि अश्लाघ्य मजकूर तात्काळ हटवणे अनिवार्य. 2. मुलांच्या मानसिकतेवर परिणाम करणारे Sexual Content ब्लॉक करणे. 3. IT Act च्या कलम ६७ (Section 67) अंतर्गत ३ ते ५ वर्षांच्या कारावासाची आणि ५ ते १० लाखांच्या दंडाची तरतूद. 4. प्लॅटफॉर्मने त्वरित कार्यवाही न केल्यास त्यांचे 'Safe Harbour' संरक्षण काढून घेतले जाईल.
सायबर गुन्हे आणि महिलांची सुरक्षा
नॅशनल सायबर क्राईम रिपोर्टिंग पोर्टलनुसार, २०२४-२५ मध्ये महिलांविरुद्धच्या ऑनलाईन गुन्ह्यांमध्ये ११८.४ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. यामध्ये AI-manipulated images आणि Deepfakes चा मोठा वाटा आहे. सेक्स वर्कसाठी सोशल मीडियाचा वापर करणाऱ्या रॅकेटमुळे अनेक निष्पाप मुली या जाळ्यात अडकण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. पुणे सायबर सेलने (Pune Cyber Cell) अशा संशयास्पद अकाऊंट्सवर नजर ठेवण्यास सुरुवात केली असून युजर्सना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे.
पालक आणि युजर्ससाठी महत्त्वाची खबरदारी
आपल्या घरातील लहान मुले सोशल मीडियावर काय पाहत आहेत, यावर लक्ष ठेवणे आता काळाची गरज बनली आहे. - मुलांच्या मोबाईलमध्ये 'Parental Controls' सुरू ठेवा. - संशयास्पद 'Paid Promotion' किंवा 'Dating App' च्या जाहिरातींवर क्लिक करू नका. - अश्लील मजकूर दिसल्यास तात्काळ 'Report' करा. - सायबर फसवणूक झाल्यास १९३० या हेल्पलाईन क्रमांकावर संपर्क साधा. तुमची एक जागरूकता मोठ्या धोक्यापासून वाचवू शकते.
सोशल मीडिया हे संवादाचे माध्यम असावे की अश्लीलतेचे केंद्र? अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या नावाखाली चालणारा हा अश्लीलतेचा खेळ थांबायला हवा की नाही? तुम्हाला काय वाटते, या वाढत्या अश्लीलतेला कोणाला जबाबदार धरले पाहिजे? तुमची मते कमेंट्समध्ये नक्की मांडा आणि ही माहिती शेअर करून इतरांनाही जागरूक करा!