sindhutai sapkal information in marathi: ज्यांच्या पदराखाली हजारो अनाथ मुले विसावली, ज्यांनी स्वतःच्या दुःखाला कुरवाळत न बसता इतरांच्या जीवनात प्रकाश आणला, अशा 'अनाथांच्या माय' सिंधुताई सपकाळ यांची जीवनगाथा कोणत्याही चित्रपटाला लाजवेल अशी आहे. शून्यातून विश्व निर्माण करणे काय असते, याचे जिवंत उदाहरण म्हणजे माई!
संघर्षाची सुरुवात: सिंधुताईंचा जन्म १४ नोव्हेंबर १९४७ रोजी वर्धा जिल्ह्यातील एका गरीब कुटुंबात झाला. नको असलेली मुलगी म्हणून त्यांचे नाव 'चिंधी' ठेवण्यात आले. वयाच्या अवघ्या ९ व्या वर्षी त्यांचा विवाह त्यांच्यापेक्षा २६ वर्षांनी मोठ्या असलेल्या श्रीहरी सपकाळ यांच्याशी झाला. अठराव्या वर्षापर्यंत त्या तीन मुलांच्या आई झाल्या होत्या.
आयुष्यातील कठीण काळ: गर्भवती असताना पतीने त्यांना घराबाहेर काढले. अशा परिस्थितीत त्यांनी एका गोठ्यात आपल्या मुलीला (ममता) जन्म दिला. अन्नासाठी त्यांना रेल्वे स्टेशनवर भीक मागावी लागली आणि रात्रीच्या वेळी भीती वाटू नये म्हणून त्यांनी स्मशानात आश्रय घेतला. प्रेताच्या अग्नीवर भाकरी भाजून खाण्याचे दिवसही त्यांनी पाहिले.
अनाथांची माय: स्वतःच्या कठीण परिस्थितीतून जात असताना त्यांना अनेक अनाथ मुले दिसली. त्यांनी स्वतःच्या मुलीला दुसऱ्या संस्थेत देऊन, इतर अनाथ मुलांना दत्तक घेण्यास सुरुवात केली. त्यांनी 'ममता बाल सदन' सारख्या अनेक संस्था स्थापन केल्या. आज त्यांच्या संस्थेतून शिकलेली मुले डॉक्टर, वकील आणि अधिकारी आहेत.
पुरस्कार आणि सन्मान: माईंच्या कार्याची दखल घेऊन भारत सरकारने त्यांना २०२१ मध्ये 'पद्मश्री' पुरस्काराने सन्मानित केले. याशिवाय त्यांना ७५० हून अधिक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले आहेत.
निष्कर्ष: सिंधुताई आज आपल्यात नसल्या तरी (निधन: ४ जानेवारी २०२२), त्यांनी निर्माण केलेले मायेचे छत्र आजही हजारो मुलांना आधार देत आहे. "दुःख कवटाळून बसू नका, तर ते वाटून घ्या," हा त्यांनी दिलेला संदेश पिढ्यानपिढ्या प्रेरणा देत राहील.